Chi phí đầu tư máy sấy nông sản: 8 khoản cần dự toán

Với cơ sở thu mua, hợp tác xã và đơn vị chế biến theo mùa vụ, chi phí đầu tư máy sấy nông sản không chỉ là tiền mua máy. Điều cần tính trước là hệ thống có xử lý kịp lượng nông sản dồn về lúc thu hoạch hay không, và cơ sở còn đủ tiền vận hành cho đến khi bán được hàng hay không.

Bài viết này tập trung vào dự toán cho mùa thu hoạch: lượng hàng tiếp nhận, số ngày thực sự chạy máy, các khâu trước và sau sấy, cùng tiền phải chuẩn bị trong vụ. Nếu cần tìm hiểu tổng quát trước khi chọn thiết bị, bạn có thể đọc bài những khoản chi phí khi đầu tư máy sấy.

Dự toán bắt đầu từ lượng nông sản về trong những ngày cao điểm

Sản lượng cả vụ chưa đủ để chọn máy. Cần biết ngày cao điểm có bao nhiêu nguyên liệu tươi về cơ sở, hàng về rải đều hay tập trung trong một khoảng ngắn, và có thể chờ bao lâu trước khi phải xử lý. Một hệ thống đáp ứng mức bình quân vẫn có thể bị quá tải đúng lúc thu hoạch rộ.

Với hợp tác xã, nên đối chiếu lịch thu hoạch của các hộ với lịch tiếp nhận và khả năng bố trí người vận hành. Số ngày có nguyên liệu để sấy có thể ngắn hơn thời gian kéo dài của cả vụ. Đừng lấy công suất tối đa rồi giả định máy chạy kín quanh năm; nếu dự kiến sấy thêm cây trồng khác, cần kiểm tra tính phù hợp của thiết bị và nguồn hàng đó trước khi đưa vào phương án đầu tư.

Khi xem công suất, hãy hỏi rõ số kg là nguyên liệu ướt mỗi mẻ, mỗi giờ hay mỗi ngày, không nhầm với lượng thành phẩm khô. Với máy theo mẻ, thời gian nạp, xả, làm nguội nếu có và vệ sinh cũng ảnh hưởng số mẻ hoàn tất. Năng suất còn phụ thuộc loại nông sản, tình trạng nguyên liệu và yêu cầu đầu ra. Nếu chưa biết độ ẩm, cơ sở có thể gửi mẫu đại diện để nhà cung cấp kiểm tra và làm rõ điều kiện báo công suất, không cần tự tính lượng nước phải tách.

Chi phí đầu tư máy sấy nông sản: 8 khoản cần dự toán cho mùa vụ

1. Máy sấy chính theo nhu cầu xử lý thực tế

Chọn cấu hình theo lượng hàng cần xử lý trong thời gian cho phép và chất lượng bên mua yêu cầu. Báo giá cần ghi rõ thiết bị, bộ điều khiển, khay hoặc bộ phận chứa liệu đi kèm, vật liệu tiếp xúc nông sản và điều kiện xác nhận năng suất. Máy lớn hơn chưa chắc có lợi nếu thiếu nguyên liệu hoặc không đủ người cấp, xả liệu trong vụ.

2. Điện, nguồn nhiệt và phần đấu nối

Kiểm tra nguồn điện hiện có và phần phải bổ sung theo đúng cấu hình máy. Hệ thống bơm nhiệt cũng dùng điện; không nên coi “điện” và “bơm nhiệt” là hai nguồn năng lượng ngang hàng để so giá. Tùy hệ thống, dự toán có thể cần cáp và tủ điện, đường ống cấp nhiệt hoặc cụm tạo nhiệt riêng, chứ không phải máy nào cũng cần đủ các hạng mục này.

Nếu dùng nhiên liệu đốt, cần tính cả nơi chứa, cách cấp nhiên liệu và các yêu cầu về thoát khí, an toàn theo thiết kế. Giá nhiên liệu tại nơi sử dụng, khả năng cung ứng đúng mùa và công sức vận chuyển nội bộ đều cần được hỏi trước.

3. Tiếp nhận, làm sạch và đưa nguyên liệu vào máy

Khu tiếp nhận phải đủ chỗ để hàng về không cản đường xe và lối vận hành. Tùy nông sản, cơ sở có thể cần cân, dụng cụ phân loại, thiết bị làm sạch hoặc sơ chế, xe vận chuyển và bộ phận cấp liệu. Chỉ dự toán những công đoạn thực sự cần cho sản phẩm, không mặc định mọi loại nông sản đều phải rửa hoặc cắt.

Đặc biệt trong ngày cao điểm, khâu làm sạch và cấp liệu cần theo kịp máy sấy. Nếu nguyên liệu phải chờ vì thiếu người hoặc thiếu chỗ tập kết, tăng riêng công suất máy sẽ không giải quyết được điểm nghẽn đó.

4. Xả liệu, làm nguội và bảo quản sau sấy

Dành ngân sách cho việc đưa sản phẩm ra khỏi máy, làm nguội khi quy trình yêu cầu, chứa tạm và bảo quản phù hợp. Bao chứa, khu đóng gói hoặc kho thành phẩm phải theo cách cơ sở bán hàng: giao hàng rời, đóng bao hay đóng gói bán lẻ. Tránh để hàng đã sấy lẫn với hàng ướt hoặc hút ẩm trở lại trong lúc chờ xuất.

5. Cải tạo mặt bằng và tận dụng hạ tầng sẵn có

Khảo sát nền, mái che, cửa đưa máy vào, đường xe đi, thoát nước và khoảng trống bảo trì. Tách rõ phần có thể dùng ngay, phần phải sửa và phần phải làm mới. Một nhà kho đang sử dụng chưa chắc phù hợp để đặt cả máy sấy và khu tiếp nhận trong mùa cao điểm.

Phần móng, chiều cao và không gian lắp đặt cần theo thiết bị cụ thể. Nếu dự kiến mở rộng sau này, nên trao đổi sớm về vị trí đặt máy và đường cấp điện, cấp nhiệt để hạn chế phải di dời hoặc làm lại.

6. Vận chuyển, nâng hạ, lắp đặt và chạy thử

Hỏi rõ giá giao tại đâu, ai thuê xe và cẩu hạ, ai làm phần đấu nối, vật tư nào đã tính trong lắp đặt. Đường vào cơ sở và cửa xưởng cần được kiểm tra trước khi chốt phương án giao máy.

Chạy thử có nguyên liệu giúp kiểm tra khả năng vận hành với hàng thực tế và hướng dẫn người phụ trách. Cần thống nhất nguyên liệu dùng thử, tiêu chí nghiệm thu, người tham gia và thời gian hoàn tất trước vụ; không nên để sát ngày thu hoạch mới bắt đầu lắp đặt.

7. Kiểm tra chất lượng, bảo trì và vật tư cần có trong vụ

Tùy yêu cầu giao hàng, cơ sở cần dụng cụ đo phù hợp hoặc dịch vụ kiểm tra chất lượng, cùng dụng cụ vệ sinh và vật tư hao mòn. Hỏi nhà cung cấp bộ phận nào nên chuẩn bị sẵn, cách bảo dưỡng trước vụ và thời gian hỗ trợ khi máy gặp sự cố. Không cần mua mọi phụ tùng ngay, nhưng nên biết thứ gì có thể khiến máy phải dừng chờ lâu giữa mùa thu hoạch.

8. Tiền vận hành trong vụ và dự phòng phát sinh

Ngoài tiền mua, lắp máy, cơ sở còn cần tiền thu mua nông sản, trả công, điện, nhiên liệu, bao bì và lưu kho trước khi khách hàng thanh toán. Nếu chỉ sấy gia công, khoản tiền phải ứng cho nguyên liệu sẽ khác với trường hợp tự thu mua rồi bán thành phẩm; không nên dùng chung một dự toán cho hai cách kinh doanh.

Tách tiền vận hành khỏi khoản dành cho phát sinh lắp đặt hoặc sửa chữa. Mức dự phòng nên dựa vào những việc còn chưa chốt, chẳng hạn đường điện phải cải tạo hay phương án nâng hạ chưa khảo sát, thay vì áp một tỷ lệ cố định cho mọi cơ sở.

Kiểm tra tiền chi trong vụ và thời điểm thu được tiền bán hàng

Đặt lịch thanh toán thiết bị cạnh lịch thu mua, trả công và thu tiền bán hàng. Có thể máy đã lắp xong nhưng tiền còn lại không đủ mua nguyên liệu đúng lúc, hoặc hàng đã giao nhưng khách chưa thanh toán. Với hợp tác xã, cần làm rõ cả cách thanh toán cho các hộ và khoản tiền cơ sở phải ứng trong thời gian chờ thu.

Khi xem chi phí mỗi đợt sản xuất, hãy tách chi phí của riêng khâu sấy khỏi toàn bộ giá thành gồm nguyên liệu, sơ chế, bao gói và bán hàng. Nhiên liệu là một phần của chi phí năng lượng, không cộng lại nếu đã nằm trong khoản đó. Khối lượng nguyên liệu tươi không phải lượng thành phẩm bán được; nước được tách ra trong quá trình sấy là sự giảm khối lượng cần thiết, khác với hàng cháy, hỏng hoặc không đạt yêu cầu. Phân biệt những khoản này giúp tránh tính trùng chi phí và đánh giá sai hiệu quả.

Trước khi quyết định quy mô, thử xem phương án còn phù hợp không nếu vụ ngắn hơn dự kiến, lượng hàng nhận ít hơn hoặc khách trả tiền chậm. Chỉ tính nguồn thu ngoài vụ khi đã có căn cứ về nguyên liệu và đầu ra. Nếu chưa chắc lượng hàng, có thể cân nhắc thuê sấy hoặc đầu tư từng giai đoạn thay vì mua ngay cấu hình lớn nhất.

Những câu hỏi cần chốt khi nhận báo giá

Để so sánh được các phương án, hãy gửi cùng thông tin về nông sản, lượng hàng cao điểm, thời gian cần xử lý, yêu cầu thành phẩm và hiện trạng cơ sở. Sau đó yêu cầu báo giá trả lời rõ:

• Công suất được xác nhận với nguyên liệu và điều kiện nào? Cần kiểm tra mẫu để làm rõ điều gì trước khi chốt máy?
• Giá đã gồm những thiết bị nào, nguồn nhiệt và bộ phận phụ trợ nào? Phần nào bên mua phải tự chuẩn bị?
• Vận chuyển, nâng hạ, lắp đặt, đấu nối và vật tư tại công trình thuộc trách nhiệm của ai?
• Giá đã có VAT chưa, thanh toán vào những thời điểm nào và tiến độ bàn giao có kịp vụ không?
• Chạy thử có tải, nghiệm thu và đào tạo vận hành được thực hiện ra sao? Ai chuẩn bị nguyên liệu thử?
• Bảo hành gồm những phần việc nào, chi phí đi lại được xử lý thế nào và khi dừng máy trong vụ sẽ liên hệ ai?

Báo giá phù hợp là báo giá giúp cơ sở biết tổng số tiền phải chuẩn bị và phần việc còn lại, không chỉ cho biết giá thân máy. Có thể tham khảo nhóm máy sấy nông sản để trao đổi cấu hình, nhưng vẫn cần đối chiếu với lịch mùa vụ và điều kiện lắp đặt của mình.

Để trao đổi dự toán, hãy chuẩn bị loại nông sản, lượng hàng về trong ngày cao điểm, thời gian dự kiến chạy trong vụ và thông tin mặt bằng hiện có. Kỹ Nghệ Xanh Việt Nam là đầu mối để trao đổi phương án máy sấy SUNSAY và làm rõ phạm vi báo giá trước khi quyết định đầu tư.